PROJECTEN

Ontwerpen terp Oud-Emmeloord Schokland gereed

Enkele jaren terug is in een Belvedèreproject een perspectief geschetst voor de  landschappelijke inrichting van de terp Oud-Emmeloord op Schokland. De wens is om de Noordpunt van Schokland meer tot leven te brengen, een wens die de gebiedspartners delen. De ontwerpen om de terp Oud-Emmeloord meer tot leven te brengen zijn nu klaar. Er zullen drie elementen worden aangebracht.

De begraafplaats die herinnert aan de Schokkerbewoning tot de ontruiming in 1859, zal worden gemarkeerd met een speciaal ontworpen kunstwerk. Dit kunstwerk krijgt de vorm van een omheining dat ingepast is in het landschap en dat de namen van de Schokkerfamilies gaat dragen. De lichtopstand, die deel uitmaakt van het Zuiderzeeverleden tot aan het droogvallen van de Noordoostpolder, zal zo authentiek mogelijk worden gereconstrueerd. Rond de Lichtwachter, eigendom  van de gemeente, zal een spatscherm worden geplaatst zoals dat ook in vroeger jaren het geval was. Om bezoekers beter van dienst te zijn in dit gebied zullen in hetzelfde project ook het fietspad, de klinkerweg en de parkeerplaats worden verbeterd.

De financiering van dit project is verzekerd dankzij bijdragen van Gebiedsgericht Beleid, provincie Flevoland, gemeente Noordoostpolder en het omvangrijke extra project van de Nationale Postcode Loterij voor Schokland. Als het vergunningentraject voorspoedig verloopt, is komend najaar weer een extra stuk geschiedenis van Schokland zichtbaar.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Riet Rijs,
Het Flevo-landschap
Postbus 2181, 8203 AD Lelystad
tel: 0320-286111
fax: 0320-286110
www.flevolandschap.nl

Persbericht van Flevo-landschap.

HISTORIE WORDT OP NOORDPUNT SCHOKLAND VOELBAAR

Aan het begin van deze eeuw heeft Het Flevo-landschap bij de Regeling Belvedère subsidie aangevraagd voor een verkenning van de mogelijkheden om de noordpunt van Schokland meer tot leven te brengen. De haven verkeerde destijds in bouwvallige staat en ondanks de restauratie van de gebouwen Lichtwachter en Misthoorn door de gemeente Noordoostpolder, maakte de noordpunt een trieste en verlaten indruk. Nu past verlatenheid op zich wel bij Schokland, maar toch leefde het gevoel dat het gebied méér zou kunnen vertellen. De Belvedèreverkenning, uitgevoerd in samenspraak met diverse betrokken partijen, heeft de mogelijkheden aan het licht gebracht. Uit de Belvedèreverkenning bleek dat twee perioden uit de geschiedenis nog -al dan niet zichtbaar- op de noordpunt van Schokland aanwezig zijn. De begraafplaats, kelders en enkele funderingen, die vrijwel geheel in de terpbodem zijn weggezakt, herinneren aan de tijd dat Emmeloord door de Schokkers werd bewoond. De haven en de gebouwen Lichtwachter en Misthoorn herinneren aan de periode dat Schokland weliswaar was ontruimd, maar Emmeloord een belangrijke functie vervulde als visserij- en vluchthaven. Besloten is daarom om op de terp twee symbolen de geschiedenis tot leven te laten brengen: een markering van de begraafplaats als symbool voor het dorp, en een lichtopstand (vuurtoren) als element van de haven.

Bij de realisatie diende om veiligheidsredenen prioriteit te worden gegeven aan herstel van de haven. Deze is dan ook in 2004 geheel volgens het bestaand ontwerp herbouwd. Historisch onderzoek door Pieter Korver had namelijk uitgewezen dat het bouwplan van de –weliswaar bouwvallige haven- een goed en authentiek beeld gaf. Nu, twee winters later, is "het nieuw" van de houtconstructies af, en staat de haven er weer als herinnering aan het Zuiderzeeverleden. De ijsbreker en een 100 meter loopplank zijn eveneens herbouwd.

De voorlopige ontwerpen voor de markering van de begraafplaats en de lichtopstand zijn in de zomer van 2004 aan betrokken partijen voorgelegd. Op basis van de reacties is een aantal zaken aangescherpt. Tevens is de bouw van een spatscherm rond de Lichtwachter toegevoegd aan de plannen. Voor de lichtopstand is gekozen voor een replica van het authentieke ontwerp. Hiervan waren nog foto's beschikbaar. Het basisontwerp is gemaakt door Kees Bolle van de Vrienden van Schokland en vervolgens door Grontmij verder technisch uitgewerkt. Voor de begraafplaats is gekozen voor het ontwerp van Annet Bult en Marianne Meinema. Beide kunstenaars hebben met de aanvullende wensen het voorlopig ontwerp uitgewerkt tot het definitief ontwerp.

De financiering is in 2005 verzekerd dankzij bijdragen van Gebiedsgericht Beleid, provincie Flevoland, gemeente Noordoostpolder en het extra project van de Nationale Postcode Loterij voor Schokland. In november 2005 zijn de gecombineerde vergunningaanvragen ingediend. Het gaat om wijziging bestemmingsplan, monumentenvergunning, bouwvergunning en aanlegvergunning. In hetzelfde project zullen ook een deel van het fietspad, de klinkerweg en de parkeerplaats worden verbeterd en informatievoorziening worden aangebracht.

Het Flevo-landschap streeft ernaar in het najaar van 2006 het project te voltooien. Dan is de lang gekoesterde wens van de Schokkervereniging om beide begraafplaatsen op Schokland een respectvolle toekomst te geven vervuld. Bovendien is de wens van Het Flevo-landschap om het verleden van het werelderfgoed buiten beleefbaar te maken voor bezoekers, dan weer een stap dichterbij gekomen.

Markering begraafplaats (foto)

De markering is bedoeld om de plek van de begraafplaats aan te duiden en krijgt de vorm van twee hekdelen. Hij is nadrukkelijk niet bedoeld als een omheining. De bovenkant van het hekwerk komt in een horizontaal vlak te lopen; de spijlen van het hek zullen dus aan de westzijde langer zijn dan aan de oostzijde, dit om het glooien van het maaiveld te accentueren. De markering wordt vervaardigd van staal, dat mat zwart wordt geschilderd. De bovenkant van het hek wordt gevormd door een ligger. In deze ligger komen de namen te staan van de Schokkerfamilies die –zeer waarschijnlijk- op de noordpunt begraven zijn. De namen zullen van buiten naar binnen leesbaar zijn. De namen zijn aangedragen door Bruno Klappe van de Schokkervereniging.

Lichtopstand (tekening)

Zoals gezegd, is bij de lichtopstand, op verzoek van de betrokken partijen, gekozen voor een replica. Dit betekent overigens ook dat de lichtopstand om veiligheidsredenen niet toegankelijk zal zijn voor publiek. De vuurtoren wordt uitgevoerd in zwart staal. Op de vuurtoren komt een vast, wit licht, dat bij evenementen kan worden ontstoken, zoals nu al het geval is bij het rode en groene havenlicht.

spatscherm

Rond de Lichtwachter heeft aanvankelijk een houten spatscherm gestaan. Op ongeveer de plek waar nu de beukenhaag staat, wordt een nieuw spatscherm geplaatst. Dit spatscherm loopt mee met de glooiing van het terrein, en zal dus aan de westzijde lager staan dan aan de oostzijde. Het spatscherm bestaat uit horizontale planken, die niet worden geconserveerd.                                tot zover het persbericht.

Inmiddels is zomer 2007 e.e.a.. gerealiseerd zie bijgaande foto's

De reliëfs zijn uniek omdat ze de ontstaansgeschiedenis van de Noordoostpolder als onderwerp hebben. Er zijn niet zoveel kunstwerken in de Noordoostpolder die over de eigen geschiedenis gaan.

Na een korte actie van de vereniging Vrienden van Schokland heeft Mercatus Woondiensten uit Emmeloord aangeboden om de reliëfs weer op te nemen in haar nieuwbouw van wooncomplex Smedenpoort op dezelfde plek.

De vereniging Vrienden van Schokland gaat een fonds beheren waarin, naast Mercatus, ook een aantal andere deelnemers bijdragen om de reliëfs weer te reconstrueren in de buitenmuren van Smedenpoort.

Door de reliëfs te reconstrueren op de oorspronkelijke plek in Emmeloord, wordt er zorgvuldig omgegaan met dit erfgoed en kan het worden doorgegeven aan een volgende generatie bewoners van Flevoland.

Inmiddels is gebleken dat het behoud d.i. renovatie en terugplaatsen van de elementen te kostbaar is. Mercatus heeft dan ook zijn toezegging teruggetrokken en zo hebben wij als Vrienden van Schokland nog naar andere bronnen gezocht maar ook niet gevonden. Toch laten we het hier staan omdat we het jammer vinden en mischien zich nog eens een gelegenheid voordoet om ze alsnog ergens (anders) te herplaatsen.