150 jaar ontruiming van Schokland (1859 - 2009)

Eeuwenlang was Schokland een eiland in de Zuiderzee. De bewoners hadden geen makkelijk bestaan. Het laaggelegen eiland viel regelmatig ten prooi aan stormvloeden en overstromingen, waarbij vaak veel slachtoffers waren te betreuren. Bij een stormvloed in 1825 bijvoorbeeld werden tientallen huizen onherstelbaar vernield en overleefden 13 mensen de ramp niet. De bevolking leefde van oudsher van de visserij op de Zuiderzee. Vanwege tegenvallende vangsten ging het in de 19e eeuw met die visserij snel bergafwaarts. Veel Schokkers konden niet meer in hun levensonderhoud voorzien. Vooral in de wintermaanden heerste hongersnood. Rond 1850 waren vrijwel alle bewoners afhankelijk geworden van de bedeling.

Het voortdurende gevaar van overstroming en de uitzichtloze armoede maakte de overheid duidelijk dat het ontverantwoord was de bevolking op het eiland te laten blijven. Men besloot tot ingrijpende maatregelen. In 1858 tekende koning Willem III een wetsontwerp tot algehele ontruiming van Schokland. Een dramatische beslissing voor de eilandbevolking natuurlijk en een uniek besluit in de Nederlandse geschiedenis. In 1859 moesten alle 650 Schokkers verplicht hun geliefde geboortegrond verlaten en naar de vaste wal verhuizen. De meeste trokken gedwee naar de naburige plaatsen Kampen en Vollenhove. Daar probeerden ze hun bestaan als visser weer op te pakken.

Het eiland Schokland werd een eenzaam stukje Nederland. Tot 1942. In dat jaar viel de Noordoostpolder droog. Schokland lag ineens midden in het nieuwe polderland, als een vis op het droge.

Schokland staat tegenwoordig symbool voor Nederland en zijn relatie met het water. Op en rond het voormalige eiland zijn nog talloze sporen te zien van de eeuwenlange strijd die tegen het water is gevoerd. Het staat om die reden sinds 1995 op de prestigieuze Werelderfgoedlijst van Unesco.

Activiteiten in het kader van 150 jaar Ontruiming Schokland

In 2009 worden tal van activiteiten georganiseerd in het kader van 150 jaar Ontruiming.

Agenda

4, 5 april                                Museumweekend – gratis toegang museum

4 april                                     Boekenmarkt – Middelbuurt (Museum Schokland)

4 april                                    Rondrit met gids over Schokland

5 april                                     Jaarmarkt Schokland – Middelbuurt (Museum Schokland)

18 april                                  Rondrit met gids over Schokland

2 mei                                      Rondrit met gids over Schokland

3 mei                                     Stenen zagen in de Gesteentetuin

16 mei                                   Officiële Start herdenkingsjaar

16 mei                                   Opening zomertentoonstelling Museum Schokland

16 mei                                   Première luisterroute Schokland

16 mei                                   Rondrit met gids over Schokland

27 mei                                   Start Veldacademie Schokland – debat

6 juni                                      Rondrit met gids over Schokland

7 juni                                     Stenen zagen in de Gesteentetuin

20 juni                                    Rondrit met gids over Schokland

4 juli                                       Rondrit met gids over Schokland

5 juli                                       Stenen zagen in de Gesteentetuin

 18 juli                                     Rondrit met gids over Schokland

1 augustus                             Rondrit met gids over Schokland

2 augustus                             Stenen zagen in de Gesteentetuin

15 augustus                           Rondrit met gids over Schokland

5 september                          Pannenkoekwandeling op Schokland

5 september                          Rondrit met gids over Schokland

6 september                          Stenen zagen in de Gesteentetuin

12, 13 september                 Open Monumentendag – gratis toegang museum

18,19, 20 september           Opvoering ‘De ontruiming van Schokland’ door La Mascotte

3 oktober                               Rondrit met gids over Schokland

4 oktober                              Stenen zagen in de Gesteentetuin

17 oktober                            Rondrit met gids over Schokland

14 november                        Snertwandeling rondom Schokland

15 november                        Stenen zagen in de Gesteentetuin

medio november                 2^e serie debatten –lezingen Veldacademie Schokland

Start Veldacademie Schokland

Het voormalig eiland Schokland en zijn omgeving zijn op de werelderfgoedlijst van Unesco geplaatst vanwege de langdurige bewoning en de wisselwerking tussen die bewoners en het water. Water in zijn vele gedaantes is de constante factor van Schokland, water als vriend en water als vijand, water als levensbrenger en water als wegnemer van het leven.

Schokland en zijn bewoners hebben alles meegemaakt wat Nederland heeft meegemaakt. Schokland staat symbool voor het leven in de Nederlandse delta. Schokland staat ook voor alles wat Nederland nu overkomt als gevolg van klimaatverandering. Rijzen van de zeespiegel, opdringen van zoute kwel, overstroming door rivieren, verdrogen van het veen, stormvloed en zoetwatertekorten: Schokland heeft het allemaal al meegemaakt! Zowel  natuurlijke schommelingen als door de mens in gang gezette problemen.

Overal in Nederland dienen zich ontwikkelingen aan op een schaal vergelijkbaar met of nog groter dan welke op Schokland aan de orde waren: doorbreken van veendijken,  ontruiming van Tiengemeten, de Blauwe Stad, verplaatsen van boerderijen naar terpen in bergingsgebieden, hogere grondwaterpeilen in bebouwde omgeving, verzilting van het grondwater, stormvloeden aan de kust, enzovoort.

Schokland kan meer zijn dan het symbool van de mens en het water, het kan een forum worden voor de interactie tussen mens en water.

In 2009 staan de activiteiten van de Veldacademie in het licht van het thema Ontruiming.

In mei zullen 2 debatten gehouden worden met als thema: Ontruiming vanwege waterproblematiek in verleden en heden.

In november zullen 2 debatten gehouden worden met als thema: de rol van de werelderfgoederen in Nederland in relatie tot water.

Zomerexpositie in het museum

Van 16 mei tot eind oktober 2009 is in Museum Schokland een speciale tentoonstelling te zien over de ontruiming van Schokland. De expositie geeft een indringend beeld van het leven van de eilandbevolking en de dramatische gebeurtenissen die zich afspeelden in 1859, nu 150 jaar geleden.

Uitvoering bijzondere opera

Door de opera- en operettevereniging “La Mascotte” wordt in september 2009 in ’t Voorhuys te Emmeloord het muziekspel ‘De ontruiming van Schokland” opgevoerd.

De muziek is ontleend aan opera’s van G. Verdi, G. Donizette en V. Bellini. Ook is er muziek gebruikt uit operettes van F. Schubert, J. Offenbach en Joh. Strauss.

Het stuk gaat over de laatste jaren dat Schokland bewoond was tot aan de ontruiming in 1859. Er wordt verhaald over de nijpende armoede en ellende op Schokland en de dreigende berichten van een ontruiming  van het eiland.

In de opera wordt de koppigheid en wilskracht van de bevolking, die wil blijven op haar eiland, bezongen, maar ook is er vrolijkheid in de herberg "De kale Neet" en een ontluikende maar onmogelijke liefde tussen twee eilandbewoners.

Pannenkoekwandeling Schokland

Tijdens deze wandeling onder begeleiding van een gids ontdekt u de veelzijdigheid van Schokland, het voormalige eiland in de Zuiderzee. Van de eerste bewoners in de prehistorie tot de vissers in de middeleeuwen; het leven op Schokland was roerig. Ook wandelt u dwars door het Schokkerbos, waar de boomklever, ransuil en soms de boommarter wordt gezien. Sluit deze tocht af met een heerlijke Schokkerse traditie: pannenkoeken eten op de zaterdag!

De wandeling start om 15.00 uur bij bezoekerscentrum De Gesteentetuin, Keileemweg 1, Schokland (in het Schokkerbos). Om 17.00 uur kunt u genieten van een overheerlijke pannenkoek. De kosten bedragen € 8,50 voor niet begunstigers en € 6,50 voor begunstigers van Het Flevo-landschap. Aanmelden is verplicht via 0320-286130, dagelijks van 12.00 – 17.00 uur.

Rondrit met gids over Schokland

Iedere eerste en derde zaterdag van de maand van april tot en met oktober kunt u mee met een rondrit over Schokland met Natuurlijk Schokland. De rondrit start om 14.30 uur bij de entree van Museum Schokland. De rondrit gaat over het zuidelijk deel van Schokland richting de middeleeuwse kerkruine op de Zuidpunt en duurt ca. vijf kwartier. De kosten bedragen € 5,-  per persoon.

Stenen zagen in de Gesteentetuin

Altijd al willen weten waar die steen vandaan komt? Laat de kei doorzagen en onze expert vertelt het u. Vele stenen zijn tijdens de voorlaatste IJstijd meegevoerd door het ijs. De gletsjertongen kwamen toen tot de Noordoostpolder. Het werd warmer en het ijs smolt. Hopen keien en keileem bleven achter. In de Gesteentetuin wordt u omgeven door stille getuigen van deze roerige (ijs)tijd. Bezoekerscentrum De Gesteentetuin op Schokland, keileemweg 1 op Schokland van 12.00 tot 17.00 uur €0,50 per zaagsnede

Voorjaarsmarkt/Museum Weekend

Op 4 april en 5 april (Museumweekend) vinden de jaarmarkten plaats op het museumplein en rond de kerk van Schokland.

Zaterdag de boekenmarkt en op zondag de “streekproducten”markt.  Vele standhouders zullen daar presenteren wat Schokland en omgeving te bieden heeft. Beide dagen is het museumterrein gratis toegankelijk.

Snertwandeling rondom Schokland

De bijzondere omgeving van Schokland met haar cultuurhistorie en landschap is een uitstekende locatie voor een heerlijke najaarswandeling. Tijdens deze wandeling maakt u kennis met de uniciteit van het natuurterrein en haar eigenschappen. De wandeling wordt afgesloten met een warme kop snert in bezoekerscentrum De Gesteentetuin.

De wandeling start om 15.00 uur om 17.00 uur snert eten bij het bezoekerscentrum De Gesteentetuin op Schokland, keileemweg 1 op Schokland. De kosten bedragen €8,50 voor niet begunstigers en €7,- voor begunstigers. Aanmelden is verplicht via 0320-286130, dagelijks van 12.00 – 17.00 uur.

16 mei opening

Op 16 mei  ´s middags bent u van harte welkom om te genieten van allerlei activiteiten die plaatsvinden op Schokland. Zo start dan de nieuwe zomerexpositie in het museum en kunt u een speciale wandeling maken over Schokland.

Het hele jaar door worden er verschillende activiteiten georganiseerd. Kijk voor het volledige programma op www.schokland.nl